فرقی نمی‌کند از اینستاگرام خرید می‌کنید، از سایت آگهی یا یک اپ سرمایه‌گذاری. کلاهبرداری اینترنتی از پرجستجوترین نگرانی‌های کاربران ایرانی در گوگل است و در ماه‌های اخیر جستجوی «پلیس من» و «ثبت شکایت کلاهبرداری اینترنتی» هم رشد چشمگیری داشته. یعنی آدم‌های بیشتری بعد از ضرر دنبال راه می‌گردند.
این مطلب دو بخش دارد: اول هفت شگردی که الان بیشترین قربانی را می‌گیرند، بعد کارهایی که همان روز اول باید انجام دهید.
۷ شگرد رایج کلاهبرداری اینترنتی
۱. پیامک جعلی با لینک دانلود
«شکایتی علیه شما ثبت شده»، «ابلاغیهٔ جریمه» یا «یارانهٔ شما واریز شد». پیامک از یک شمارهٔ شخصی می‌آید و شما را به نصب یک اپلیکیشن می‌فرستد. همین که فایل نصب شد، پیامک‌های بانکی و رمزهای یکبارمصرف شما دست کلاهبردار است. نهادهای رسمی هیچ‌وقت از شمارهٔ شخصی لینک دانلود اپ نمی‌فرستند.
۲. درگاه پرداخت قلابی
ظاهر صفحه مثل شاپرک است، اما آدرس سایت یک حرف فرق دارد. این روش را قبلاً کامل در راهنمای تشخیص درگاه پرداخت جعلی باز کرده‌ایم.
۳. پیج فروشگاهی با فالوور خریداری‌شده
صد هزار فالوور، قیمت‌های نصف بازار و کامنت‌های بسته. فروشنده فقط کارت‌به‌کارت قبول می‌کند و بعد از واریز، بلاک. بیشتر شکایت‌های خرید اینستاگرامی همین الگوست.
۴. وام فوری بدون ضامن
برای «اعتبارسنجی» یا «هزینهٔ پرونده» اول باید پول بدهید. وامی در کار نیست. گاهی کلاهبردار برای اعتمادسازی نوشتهٔ «تأییدشده توسط پلیس فتا» را هم روی صفحه می‌گذارد؛ چیزی که وجود خارجی ندارد.
۵. سرمایه‌گذاری با سود تضمینی
رمزارز، طلای آنلاین، سیگنال فارکس. وعدهٔ سود ثابت ماهانه و بالای بازار بزرگ‌ترین نشانه است. قبل از واریز، مجوز فعالیت و نماد اعتماد الکترونیکی را چک کنید و همین حالا نام شرکت را کنار کلمهٔ «کلاهبرداری» جستجو کنید.
۶. کار در منزل با ودیعه
بسته‌بندی، تایپ یا لایک زدن پست‌ها با درآمد بالا. اول چند هزار تومان واقعاً پرداخت می‌شود تا اعتماد بسازند، بعد برای «مرحلهٔ بعد» از شما ودیعه می‌خواهند.
۷. آشنای جعلی در پیام‌رسان
اکانت یک دوست یا فامیل هک شده و پیام می‌دهد: «یه کد برات اومده، اشتباهی فرستادم، برام بفرست». آن کد، کد ورود به اکانت خود شماست. هر درخواست پول یا کد را یک بار با تماس تلفنی چک کنید.
الگوی مشترک همهٔ این شگردها
اگر دقت کنید، هر هفت روش از سه ابزار استفاده می‌کنند: عجله (همین الان باید تصمیم بگیرید)، طمع یا ترس (قیمت عجیب یا شکایت قضایی) و بردن شما به مسیری که رد پا نمی‌گذارد (کارت‌به‌کارت، اپ خارج از مارکت). هر وقت دو تا از این سه را همزمان دیدید، دست نگه دارید.
اگر گیر افتادید؛ ساعت اول چه کنیم؟
سرعت مهم‌ترین عامل است. کلاهبردار معمولاً ظرف چند ساعت پول را از حساب اول جابه‌جا می‌کند.
- حساب‌ها را امن کنید. اگر اپی نصب کرده‌اید پاکش کنید، رمز دوم کارت و رمز اینترنت‌بانک را عوض کنید و با بانک خودتان تماس بگیرید.
- مدارک را ذخیره کنید. اسکرین‌شات گفتگوها، لینک‌ها، شمارهٔ کارت مقصد و رسید تراکنش با شمارهٔ پیگیری.
- با پلیس فتا تماس بگیرید. مرکز پاسخگویی پلیس فتا با شمارهٔ ۰۹۶۳۸۰ برای گزارش فوری و مشاوره در دسترس است.
ثبت شکایت کلاهبرداری اینترنتی با پلیس من
«پلیس من» اپلیکیشن رسمی خدمات الکترونیک انتظامی است که هم نسخهٔ اندروید و iOS دارد و هم نسخهٔ وب. یکی از خدماتش ثبت شکایت کلاهبرداری کارت‌به‌کارت است؛ یعنی همان اتفاقی که در بیشتر شگردهای بالا می‌افتد.
مسیر کلی این است:
- اپ پلیس من را فقط از مارکت‌های معتبر نصب کنید یا نسخهٔ وب آن را باز کنید. (مراقب باشید که خود این اپ هم نسخهٔ قلابی از طریق پیامک دارد.)
- گزینهٔ «ثبت شکایت کلاهبرداری کارت‌به‌کارت» را انتخاب و احراز هویت را تأیید کنید.
- اطلاعات هویتی و بانکی، مبلغ، تاریخ و استان محل وقوع را دقیق وارد کنید.
- کد پیگیری را نگه دارید؛ ادامهٔ پرونده با همین کد دنبال می‌شود.
منوها و نام گزینه‌ها ممکن است در نسخه‌های جدید اپ کمی عوض شوند، اما اطلاعاتی که از شما می‌خواهند همین‌هاست.
شکایت رسمی قضایی هم لازم است؟
بله. گزارش آنلاین به پلیس فتا روند را شروع می‌کند، ولی برای اینکه پروندهٔ قضایی تشکیل شود معمولاً باید در سامانهٔ ثنا ثبت‌نام کنید و با مدارک به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی بروید. جزئیات این مسیر را در راهنمای شکایت از کلاهبرداری خرید اینستاگرامی نوشته‌ایم.
دادستانی کل کشور هم فرمی برای گزارش مردمی کلاهبرداری‌های پرتکرار فضای مجازی دارد. این فرم جایگزین شکایت نیست، اما کمک می‌کند شماره‌حساب‌ها و درگاه‌های مشکوک زودتر شناسایی شوند.
سؤال‌های پرتکرار
آیا ثبت شکایت هزینه دارد؟ گزارش اولیه به پلیس فتا رایگان است. برای ثبت شکواییه در دفاتر خدمات قضایی هزینهٔ کمی دریافت می‌شود.
بانک خودش پول را برمی‌گرداند؟ معمولاً نه. بانک بدون دستور مرجع قضایی وجه را برنمی‌گرداند، اما شمارهٔ کارت مقصد مهم‌ترین سرنخ پرونده است.
از کجا بفهمم یک پیج فروشگاهی قابل اعتماد است؟ به سابقهٔ پیج، باز بودن کامنت‌ها، نرخ تعامل واقعی و روش پرداخت نگاه کنید. راهنمای کامل اعتبارسنجی فروشگاه اینستاگرامی همهٔ این نشانه‌ها را یکجا دارد.
قبل از واریز، چند ثانیه چک کنید
پیگیری کلاهبرداری اینترنتی ماه‌ها طول می‌کشد؛ پیشگیری‌اش چند ثانیه. اگر قرار است از یک پیج اینستاگرامی خرید کنید، اول نام کاربری‌اش را در اینستاشو وارد کنید و امتیاز اعتماد، درصد فالوور فیک و تحلیل کامنت‌هایش را ببینید.
این مطلب اطلاعات عمومی است و جایگزین مشاورهٔ حقوقی نیست.
